System Zarządzania Środowiskiem wg norm serii ISO 14000

Zgodnie z definicją Łańcuckiego systemem zarządzania środowiskiem nazywamy wyodrębnioną i odpowiednio uporządkowaną działalność przedsiębiorstwa, która jest związana z zarządzaniem, użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska przyrodniczego.

Formy i zasady oddziaływania na środowisko można rozpatrywać na trzech płaszczyznach:

  • zarządzanie środowiskiem w skali państwa, a obecnie w skali grupy państw, czyli Unii Europejskiej,
  • zarządzanie środowiskiem w skali lokalnej przez samorządy terytorialne,
  • zarządzanie środowiskowe w ramach przedsiębiorstw i innych instytucji.

Norma ISO 14001 charakteryzuje istotę zarządzania środowiskowego w ramach pojedynczych przedsiębiorstw właśnie i jest najważniejsza z serii norm ISO 14000.

System Zarządzania Środowiskowego to część ogólnego systemu zarządzania, w skład którego wchodzi głównie: struktura organizacyjna, planowanie, odpowiedzialność, zasady postępowania, procedury oraz procesy i środki potrzebne do opracowania, wdrożenia, realizowania i utrzymania polityki środowiskowej organizacji.

Zgodnie z zapisami normy, zapobieganie zanieczyszczeniom to stosowanie procesów, technologii, materiałów i innych zasobów w celu:

  • po pierwsze uniknięcia zanieczyszczeń,
  • jeśli się nie da uniknąć zanieczyszczeń to należy je ograniczyć,
  • a jeśli nie da się uniknąć i ograniczyć to nadzorować.

Wszystko w ramach zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko.

Spełnianie wymagań normy ISO 14001 polecane jest organizacjom, które zamierzają:

  • wdrożyć, utrzymać i doskonalić system zarządzania środowiskowego,
  • mieć pewność co do postępowania zgodnie z ustanowioną polityką środowiskową organizacji i potwierdzić tę zgodność stronom zainteresowanym.

Podstawowe wymagania normy ISO 14001 są następujące:

  1. opracowanie, zdefiniowanie i zakomunikowanie polityki środowiskowej,

przykład: organizacja zobowiązuje się między innymi do segregowania odpadów, wyposaża biura w odpowiednie pojemniki oraz instruuje pracowników co i jak mają segregować przy wyrzucaniu odpadów;

  1. ustanowienie systemu planowania w celu identyfikacji aspektów środowiskowych oraz oceny oddziaływania organizacji na środowisko, planowanie oraz realizacja udokumentowanych celów i zadań środowiskowych, opracowanie procedury identyfikacji aspektów środowiskowych swojej działalności,

przykład: utworzenie procedury identyfikacji znaczących aspektów środowiskowych dla zakład przetwórstwa rybnego, zdefiniowano dwa aspekty:

  • aspekt środowiskowy: emisja CO2 do powietrza w wyniku pracy wędzarni, wpływ na środowisko: zanieczyszczenie powietrza;
  • aspekt środowiskowy: zużycie wody do produkcji przetworów rybnych, wpływ na środowisko: zmniejszenie zasobów naturalnych wody zdatnej do picia;

procedura zakłada regularne, kwartalne przeglądy zdefiniowanych aspektów oraz ustalonych celów; w tym przypadku celem środowiskowym może być zmniejszenie emisji gazów o konkretny parametr oraz zmniejszenie zużycia wody na skutek zastosowania nowszej technologii (również o konkretny parametr); zanim ustali się takie cele należy parametry aspektów środowiskowych dokładnie monitorować (mierzyć), aby na podstawie danych rzeczywistych ustalić wartość do doskonalenia;

  1. opracowanie programów zarządzania środowiskowego, w których należy określić zasoby, a więc odpowiedzialność, środki, terminy,

przykład: w nawiązaniu do poprzedniego punktu: zebranie celów środowiskowych w jeden spójny program zarządzania środowiskowego, w celu uniknięcia na przykład wzajemnego wykluczania się celów, należy przyjąć priorytety zgodnie z wielkością wpływu na środowisko poszczególnych aspektów;

  1. opracowanie procedury identyfikowania i dostępu do obowiązujących organizację przepisów prawnych, które wiążą się z aspektami środowiskowymi,

przykład: wyznaczony przedstawiciel kierownictwa zakładu mięsnego ma obowiązek co kwartał sprawdzać na stronach internetowych zainteresowanych instytucji, czy nie zmienił się którykolwiek z obowiązujących firmę przepisów i czy nie należy się do ewentualnej zmiany dostosować (wraz z opisaniem drogi postępowania w formie procedury);

  1. określenie celów i zadań zgodnych z polityką środowiskową dla każdej funkcji i poziomu w obrębie organizacji,

przykład: zgodnie z ustanowionymi zasadami operator tokarki wie, że nie ma wylewać płynu chłodzącego z maszyny do kratki ściekowej tylko do zwrotnego pojemnika, a magazynier wie, że ma sortować odpady zgodnie z oznaczeniami na pojemnikach na odpady;

  1. określenie struktury odpowiedzialności i uprawnień, kierownictwo wyznacza swojego przedstawiciela (pełnomocnika),

przykład: zakład przetwórstwa warzywnego posiada zatwierdzoną strukturę organizacyjną a za swojego pełnomocnika w zakresie systemu jakości wybrano kierownika logistyki;

  1. procedura uświadamiania zatrudnionych o ważności wdrażania polityki środowiskowej oraz strukturach oddziaływań na środowisko,

przykład: pracownicy szkoleni są regularnie co sześć miesięcy, w zakresie znajomości polityki środowiskowej firmy i obowiązków, które dotyczą ich obszarów pracy;

  1. ustanowienie procedury przebiegu informacji o aspektach środowiskowych, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz organizacji,

przykład: kierownictwo platformy wiertniczej ma opracowaną szczegółową procedurę drogi powiadamiania o przecieku ropy do morza;

  1. opracowanie podstawowych elementów systemu zarządzania środowiskowego i ich wzajemnych powiązań w postaci pisemnej lub elektronicznej,

przykład: utworzenie księgi środowiskowej wraz z umieszczeniem jej na firmowym serwerze w wersji tylko do odczytu. Księga środowiskowa zawiera definicje stosowane w systemie, opis działalności przedsiębiorstwa, zakres systemu, politykę środowiskową i cele, strukturę organizacyjną i zakres odpowiedzialności, załączniki (sformalizowane procedury, wymagane przez normę);

  1. opracowanie procedury nadzoru nad dokumentacją,

przykład: w procedurze identyfikowania aspektów środowiskowych zmieniła się częstotliwość aktualizacji zapisów, nową procedurę pisemnie zatwierdza dyrektor zakładu;

  1. ustanowienie procedury sterowania operacyjnego,

przykład: opracowanie procedury konserwacji maszyn i urządzeń w odniesieniu do zdefiniowanych aspektów środowiskowych;

  1. opracowanie procedury identyfikacji potencjalnych zagrożeń i sytuacji awaryjnych, postępowania na wypadek wystąpienia,

przykład: opracowanie listy potencjalnych zagrożeń dla środowiska występujących w wyniku awarii w przedsiębiorstwie, przeprowadzenie ćwiczeń w celu zweryfikowania założeń dotyczących reakcji na realne zagrożenia;

  1. opracowanie procedury monitorowania i pomiaru kluczowych charakterystyk działalności wpływającej na środowisko oraz procedury okresowej zgodności z odpowiednimi przepisami prawnymi, dotyczącymi ochrony środowiska,

przykład: opracowanie procedury sposobu sprawdzania stanu zanieczyszczenia ścieków pochodzących z działalności produkcji roślin doniczkowych;

  1. opracowanie procedury postępowania z wyrobem niezgodnym oraz inicjowania działań korygujących i zapobiegawczych,

przykład: opracowanie sposobu postępowania z uszkodzonymi w transporcie pojemnikami z rozpuszczalnikami oraz podjęcie działań w celu usunięcia przyczyn powstawania uszkodzeń;

  1. opracowanie procedury nadzoru nad zapisami,

przykład: ustalenie sposobu nadzorowania zapisów z bieżących odczytów ciśnienia gazu w instalacji na platformie wiertniczej;

  1. opracowanie procedury auditów systemu zarządzania środowiskowego,

przykład: harmonogram wewnętrznych audytów oraz tworzenie raportów z ich przeprowadzenia w firmie produkującej wyroby z tworzywa sztucznego;

  1. dokonywanie okresowych przeglądów systemu zarządzania środowiskowego.

przykład: regularne, comiesięczne spotkania najwyższego kierownictwa w ramach omówienia dotychczasowych wyników i ustalenia celów środowiskowych na kolejne tygodnie;

Źródła:

Łunarski J., Zarządzanie jakością. Standardy i zasady, WNT, Warszawa 2008.

Sokołowicz W., Srzednicki A., System zarządzania jakością oraz inne systemy oparte na normach, C.H. Beck, Warszawa 2006.

Szkiel A., materiały z kursu na Asystenta Zarządzania Środowiskowego wg PCBC, Gdynia 2010.

Ocena wpisu:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Copyright 2011-2012 - ISOmnia.pl
do góry