Działania korygujące i zapobiegawcze

Jednym z wymogów normy PN-EN ISO 9001:2009 jest ciągłe doskonalenie wdrożonego systemu zarządzania jakością. Wdrożenie systemu i pozytywne przejście auditu certyfikującego nie oznacza końca pracy nad systemem. Można zaryzykować stwierdzenie, iż właściwie jest to dopiero początek. Wszelkie wdrożone procedury, procesy i dokumenty muszą być na bieżąco analizowane i uaktualniane w celu uzyskania jak największej ich efektywności.
W punkcie 8.5.1 normy PN-EN ISO 9001:2009 zostały zdefiniowane główne źródła i narzędzia ciągłego doskonalenia. Jako najważniejsze zostały wyróżnione dwa z nich: działania korygujące i działania zapobiegawcze. Kolejne punkty normy (8.5.2 i 8.5.3) właśnie im zostały poświęcone.

8.5.2 Działania korygujące
Organizacja powinna podjąć działania eliminujące przyczyny niezgodności w celu zapobiegania ich powtórnemu wystąpieniu. Działania korygujące powinny być dostosowane do skutków stwierdzonych niezgodności.
Należy ustanowić udokumentowaną procedurę w celu określenia wymagań dotyczących:
a) przeglądu niezgodności (w tym reklamacji klienta),
b) ustalania przyczyn niezgodności,
c) oceny potrzeby działań zapewniających, że niezgodności nie wystąpią ponownie,
d) ustalania i wdrażania niezbędnych działań,
e) zapisów wynikających podjętych działań (patrz 4.2.4), i
f) przeglądu skuteczności podjętych działań korygujących.

8.5.3 Działania zapobiegawcze
Organizacja powinna określić działania eliminujące przyczyny potencjalnych niezgodności w celu zapobiegania ich wystąpieniu. Działania zapobiegawcze powinny być dostosowane do skutków potencjalnych problemów.
Należy ustanowić udokumentowaną procedurę w celu określenia wymagań dotyczących:
a) określenia potencjalnych niezgodności i ich przyczyn,
b) oceny potrzeby działań zapobiegających wystąpieniu niezgodności,
c) ustalania i wdrażania niezbędnych działań,
d) zapisów wyników podjętych działań (patrz 4.2.4), i
e) przeglądu skuteczności podjętych działań zapobiegawczych.

Tyle o działaniach korygujących i zapobiegawczych mówi sama norma. Jak wyglądają one w praktyce?
Przede wszystkim zauważyć należy, iż oba pojęcia są bliźniaczo do siebie podobne i na pierwszy rzut oka ciężko między nimi znaleźć zauważalne różnice. Sztuka ta jest szczególnie trudna dla najmniej doświadczonych adeptów systemów zarządzania jakością. Kluczem do znalezienia różnic i poprawnego rozróżniania działań korygujących i zapobiegawczych wydają się słowa: „potencjalnych” i „powtórnemu”, które zostały użyte w definicjach obu pojęć.
W oparciu o powyższe można powiedzieć, że działania korygujące podejmowane są w celu eliminacji przyczyn niezgodności w taki sposób, aby zapobiec ich powtórnemu wystąpieniu. Z kolei działania zapobiegawcze to działania eliminujące przyczyny potencjalnych niezgodności w celu zapobieżenia ich wystąpieniu. Z powyższych definicji jasno wynika, że działania korygujące odnoszą się do sytuacji, które już się wydarzyły (niezgodność została stwierdzona, wprowadzona została korekta), natomiast działania zapobiegawcze związane są ze zdarzeniami, które (jeszcze) się nie wydarzyły (niezgodność nie została stwierdzona).

Przykład działania korygującego:
Sytuacja: Wracamy do domu. Spod drzwi łazienki wypływa woda. Otwieramy drzwi i zastajemy zalaną łazienkę. Ze ściennego zaworu pralki woda leje się strumieniem.
Stwierdzona niezgodność: Lejąca się woda (zawór ścienny powinien zabezpieczać przed taką sytuacją),
Korekcja: Zakręcenie głównego zaworu wody (woda przestanie się lać),
Działanie korygujące: Wymiana zaworu ściennego na nowy (stary się zepsuł, co było przyczyną niezgodności)
Przykład działań zapobiegawczych:
Sytuacja: Wyjeżdżamy na wycieczkę. Mamy piękną nową łazienkę i nie chcielibyśmy po powrocie zastać zalanego mieszkania.
Potencjalna niezgodność: Uszkodzenie ściennego zaworu pralki (potencjalna możliwość zalania łazienki wodą)
Działanie zapobiegawcze 1: Sprawdzić stan zaworu od pralki przed wyjazdem.
Działanie zapobiegawcze 2: Zakręcić główny zawór wody przed wyjazdem.

Wymagania względem danego wyrobu, procesu czy też systemu definiowane są na samym początku cyklu jego życia. Ich implementacja i realizacja napotyka w trakcie dalszych etapów wiele przeszkód, które w sposób losowy zakłócają jego naturalny bieg. Sposobem reakcji na owe zakłócenia są właśnie działania korygujące. W przypadku działań zapobiegawczych określenie stanu początkowego wyrobu, procesu czy też systemu pozytywnie wpływa na możliwość przewidywania sytuacji potencjalnie niepożądanych powodujących powstanie niezgodności.
Pomimo niewielkich różnic oba działania są doskonałym narzędziem usprawniania systemu zarządzania jakością. Od organizacji posiadającej system zgodny z wymaganiami PN-EN ISO 9001:2009 wymaga się opracowanie pisemnych procedur definiujących sposób przeprowadzania działań korygujących i zapobiegawczych, sposobu ich identyfikacji, oceny oraz wdrażania niezbędnych działań z nimi związanych.
Procedury takie opracowuje się przeważnie w formie jednego dokumentu, nazywanego zazwyczaj „procedurą działań korygująco-zapobiegawczych”. W mniejszych przedsiębiorstwach stosuje się również rozwiązanie polegające na opisaniu sposobu przeprowadzania działań korygujących i zapobiegawczych bezpośrednio w księdze jakości, w jednym z jej podrozdziałów.
Jako narzędzia samodoskonalenia przedsiębiorstwa, działania korygująco-zapobiegawcze wymagają odpowiednich zapisów. Mowa tutaj o zapisach wyników podjętych działań, które oprócz tego, że są dowodem poprawnego działania systemu zarządzania jakością podczas auditów, są również doskonałym materiałem dla najwyższego kierownictwa do przeprowadzania analiz i podsumowań podczas przeglądów kierownictwa.

Do najważniejszych zapisów dotyczących działań korygująco-zapobiegawczych zaliczyć należy:
– obowiązkową procedurę działań korygująco-zapobiegawczych (zdarza się, iż jest ona dzielona na dwie osobne procedury),
– formularz działań korygująco-zapobiegawczych (lub dwa oddzielne formularze),
– rejestr działań korygująco-zapobiegawczych (zawiera status podjętych działań).

Przy podejmowaniu tematu działań korygująco-zapobiegawczych pojawia się pytanie natury życiowej. Lepiej zapobiegać pożarom czy je gasić? Dzięki normie PN-EN ISO 9001:2009 odpowiedź wydaje się dość prosta… w przypadku wystąpienia pożaru (niezgodność) należy go szybko i skutecznie stłumić (korekta), wyeliminować przyczynę jego powstania (działanie korygujące) oraz podjąć wszelkie niezbędne środki, aby taki pożar nie wybuchł ponownie (działanie zapobiegawcze).

Ocena wpisu:

3 Responses to Działania korygujące i zapobiegawcze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Copyright 2011-2012 - ISOmnia.pl
do góry